بررسی ماهیت آشوبناکی نوسانات روزانه تراز آب دریاچه ارومیه

نویسندگان

یوسف حسن زاده

محمدتقی اعلمی

سعید فرزین

سیدرضی شیخ الاسلامی

المیرا حسن زاده

چکیده

نظریه آشوب به مطالعه پدیده‏ها و سیستم‏های دینامیکی غیر‏خطی و پیچیده‏ای می‏پردازد که رفتار آن‏ها در نگاه اول تصادفی به‏نظر می‏‏سد، اما در واقع همین سیستم‏ها تحت حاکمیت قوانین مشخصی می‏باشند و با نگاهی عمیق‏تر، نوعی دوره تناوب و نظم در آنها مشهود می گردد. حساسیت به شرایط اولیه، ناپایداری، غیرپریودیک، قطعی و غیر‏خطی بودن، خصوصیات یک سیستم آشوبناک را تعریف می‏کنند. در سیستم‏های هیدرولوژیکی آشوبناک نیز، می‏توان از تحلیل سری زمانی بلند مدت، سری زمانی کوتاه مدت را استخراج کرد و همچنین اطلاعات و روابط سیستم را بدون نیاز به یافتن قوانین یا روابط دینامیکی حاکم، کشف کرد. از آن‏جا که نوسانات تراز آب دریاچه‏ها ماهیتی دینامیکی و غیر‏خطی دارد، لذا نظریه آشوب می‏تواند نقش مهمی را در شناخت این پدیده ایفا نماید. با لحاظ اهمیت و موقعیت ملی - جهانی دریاچه ارومیه، هدف از این تحقیق، مطالعه نوسانات روزانه تراز آب دریاچه ارومیه در طول دوره آماری 44 ساله اخیر با استفاده از مفاهیم نظریه آشوب می‏باشد. اولین گام جهت مطالعه یک فرآیند با این نظریه، بررسی آشوبناکی آن است که روش بعد همبستگی از مرسوم ترین این روش‏ها است. بدین منظور پس از محاسبه زمان تأخیر و بازسازی فضای حالت، بعد محاط با استفاده از توابع خود همبستگی و الگوریتم نزدیکترین همسایگی کاذب تعیین شده و سپس شیب نمودار بعد همبستگی محاسبه گردیده است. مقدار عددی غیر ‏صحیح این شیب، مبین آشوب‏پذیری سیستم می‏باشد. نمای لیاپانوف و پهنای باند در توان طیفی فوریه نیز دیگر شاخص‏های بررسی ماهیت آشوبناکی هستند که در این مطالعه مورد بررسی قرار گرفته‏اند و نتایج حاصله از آنها نیز حاکی از آشوبی بودن سیستم می‏باشد.

برای دانلود باید عضویت طلایی داشته باشید

برای دانلود متن کامل این مقاله و بیش از 32 میلیون مقاله دیگر ابتدا ثبت نام کنید

اگر عضو سایت هستید لطفا وارد حساب کاربری خود شوید

منابع مشابه

بررسی اثرات تغییر اقلیم بر نوسانات تراز آب دریاچه ارومیه

دریاچه ارومیه به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین دریاچه‌های کشور در شمال غرب ایران واقع شده است. با توجه به تغییرات بارش و دما و رخداد خشک‌سالی‌ها و ترسالی‌های شدید در این حوضه و ویژگی‌های مرفولوژیک آن (شیب کم سواحل) سطح تراز آن دچار نوسانات و تغییرات زیادی می‌شود. بطوریکه در سال‌های اخیر توسعه طرح‌های منابع آبی و به‌ویژه احداث سدهای مخزنی بر روی رودخانه‌های منتهی به دریاچه، تأثیر زیادی بر ورودی آب ...

متن کامل

مدل‌سازی هیدرواقلیمی نوسانات تراز دریاچه ارومیه

هدف اصلی این تحقیق بررسی عوامل مؤثر بر نوسانات ترازآب دریاچه ارومیه است بدین منظوربرای بررسی ارتباط نوسانهای تراز آب دریاچه ارومیه با پارامترهای اقلیمی و هیدرولوژی،( بارش، درجه حرارت، دبی رودخانه‌ها و ...)استفاده شد.از داده‌های تراز آب دریاچه ارومیه برای دوره آماری48 ساله،27 ایستگاه هواشناسی برای متغیربارش ودرجه حرارت استفاده گردید.برای تنظیم داده‌های سطح ایستابی آبهای زیرزمینی، ازمیان1054حلقه ...

متن کامل

بررسی اثرات تغییر اقلیم بر نوسانات تراز آب دریاچه ارومیه

دریاچه ارومیه به عنوان یکی از بزرگ ترین دریاچه های کشور در شمال غرب ایران واقع شده است. با توجه به تغییرات بارش و دما و رخداد خشک سالی ها و ترسالی های شدید در این حوضه و ویژگی های مرفولوژیک آن (شیب کم سواحل) سطح تراز آن دچار نوسانات و تغییرات زیادی می شود. بطوریکه در سال های اخیر توسعه طرح های منابع آبی و به ویژه احداث سدهای مخزنی بر روی رودخانه های منتهی به دریاچه، تأثیر زیادی بر ورودی آب و در...

متن کامل

تحلیل و پیش بینی نوسانات تراز سطح آب دریاچه ارومیه با استفاده از مدل ARIMA

این تحقیق به منظور بررسی نوسانات تراز سطح آب دریاچه ارومیه و ارائه مدلی مناسب جهت پیش بینی نوسانات تراز سطح آب صورت گرفته است. آمار ماهانه تراز آب دریاچه در دوره آماری (1392- 1345) مورد استفاده قرار گرفت و همگنی آنها توسط آزمون توالی بررسی شد. سپس داده‌ها مورد آزمون‌های ایستایی میانگین و واریانس قرار گرفت تا با ایجاد مرتبه در سری، ناایستایی سری از بین برود. رفتار ماهانه سری با استفاده از تفاضل‌...

متن کامل

مدل سازی نوسانات روزانه سطح آب دریاچه ارومیه با استفاده از مدل ماشین یادگیری افراطی

در دهه­های اخیر به دلیل افزایش بی­رویه برداشت از منابع آب سطحی و زیرزمینی، جلوگیری از ورود منابع آب سطحی به دریاچه ارومیه و همچنین تغییرات اقلیمی، سطح آب دریاچه ارومیه کاهش یافته و سبب ایجاد بحران آبی و زیست محیطی در منطقه گردیده است. بنابراین، مدل­سازی نوسانات سطح آب دریاچه ارومیه برای برنامه­ریزی و مدیریت منابع آب آن ضروری می­باشد. هدف از این تحقیق پیش­بینی نوسانات سطح آب دریاچه ارومیه برای ی...

متن کامل

منابع من

با ذخیره ی این منبع در منابع من، دسترسی به آن را برای استفاده های بعدی آسان تر کنید


عنوان ژورنال:
نشریه مهندسی عمران و محیط زیست دانشگاه تبریز

ناشر: رییس دانشکده مهندسی عمران

ISSN 2008-7918

دوره 42.1

شماره 66 2012

میزبانی شده توسط پلتفرم ابری doprax.com

copyright © 2015-2023